فرق کربنات سدیم با جوش شیرین

فرق بی کربنات سدیم که همان جوش شیرین است با کربنات سدیم، در برخی از خواص فیزیکی و شیمیایی و کاربرد آن هاست. کربنات سدیم و بی کربنات سدیم، هر دو نمک و ترکیبی از سدیم بوده و از نظر ظاهری به صورت پودری سفید رنگ هستند. این دو ترکیب به شدت اکنش پذیر هستند و به دلیل شباهت های ترکیبی و کاربردی، گاهی به جای هم به کار برده می شوند.

کربنات سدیم

کربنات سدیم ترکیبی با فرمول مولکولی Na2CO3 بوده و به نام های سودا اش، کریستال سودا و سودای شست و شو نیز خوانده می شود. این ترکیب، نمک اسید کربنیک بوده و به عنوان یک قلیا در بسیاری از صنایع به کار گرفته می شود. کربنات سدیم خوراکی و صنتی در 851 درجه سانتی گراد ذوب شده و در دماهای بالاتر تجزیه می شود. به همین دلیل نقطه جوشی را نمی توان برای آن تعریف کرد.

سدیم کربنات با یکی از روش های سولوی و یا استفاده از منابع طبیعی به دست می آید. در روش سولوی، از سدیم کلرید و سنگ آهک به عنوان ماده اولیه و از آمونیاک به عنوان کاتالیزور استفاده می شود. این روش شامل دو مرحله است که در مرحله اول سدیم هیدروژن کربنات به دست می آید که در مرحله بعد به روش حرارتی تا 200 درجه سانتی گراد، کربنات سدیم حاصل می شود. آب و دی اکسید کربن نیز به عنوان محصولات جانبی به دست می آید.

از کربنات سدیم خوراکیدر صنایع غذایی به عنوان تنظیم کننده PH و نگهدارنده به کار برده می شود. این ترکیب در کاغذسازی نیز، نقش تنظیم کننده اسیدیته را داشته و به عنوان رنگزدا در کاغذهای باطله به کار می رود. سدیم کربنات عامل آلکالی در تولید صابون و شوینده هاست. برای تولید مواد شیمیایی دیگری چون سدیم بی کربنات، سدیم سیلیکات، سدیم تری فسفات، سدیم دی کرومات و ... نیز از کربنات سدیم استفاده می شود.

بی کربنات سدیم

جوش شیرین یا بی کربنات سدیم، ترکیبی با فرمول شیمیایی NaHCO3 که به نام های کربنات اسید سدیم، مونو دسیم کربنات، نمک مونو سدیم و سودای پخته شده شناخته می شود. این ترکیب به صورت پودری کریستالی و گرانولی بوده و سفید، بدون رنگ و دارای خاصیت بازی است. بی کربنات سدیم در طبیعت به فرم کانی ناکولیت است. جوش شیرین در دمای 50 درجه سانتی گراد، دی اکسید کربن از دست داده و در نقطه جوش خود، تجزیه می شود.

از جوش شیرین به عنوان نزول دهنده PH استفاده کرده و به عنوان منبع کربنات برای رسوب کلسیم به کار برده می شود. جوش شیرین در دمای اتاق پایدار بوده ولی در هوای مرطوب تجزیه شده و دی اکسید کربن از دست می دهد.

فرق کربنات سدیم و جوش شیرین

طبیعتی سوزنده در سدیم کربنات وجود داشته ولی در سدیم بی کربنات وجود ندارد. یکی از فرق های این دو ترکیب، قوی تر بودن خاصیت بازی در سدیم کربنات است. سدیم کربنات با داشتن دو عامل بازی، می تواند با دو معادل از اسید واکنش دهد. اما سدیم بی کربنات یک باز تک عاملی بوده و که در خروجی خنثی شدن اولین عامل بازی سدیم کربنات حاصل می شود. سدیم بی کربنات در بدن انسان به عنوان خنثی کننده اسیدیته خون انسان عمل می کند.

کاربرد این دو در برخی از جاها با هم تفاوت دارد. به عنوان مثال از سدیم کربنات در تولید شیشه و صابون استفاده شده و نقش خنثی کننده کلر را در استخرها دارد. علاوه بر این این ماده برای نرم کردن آب و از بین بردن سختی آن به کار برده می شود.

سدیم بی کربنات به عنوان هدایت کننده در فرایندهای شیمیایی به کار رفته و نقش تغییر دهنده PH را بر عهده دارد. این ترکیب در تمیز کننده ها و لایه بردارها کاربرد داشته به عنوان نماینده خاموش کننده آتش استفاده می شود. جوش شیرین در صنعت غذا به عنوان خمیر مایع کاربرد دارد.